1-مقدمه
2-زندگي امر�?ز �? ازد�?اج م�?قت3-ج�?ان امر�?ز �? د�?ره بل�?غ �? بحران جنسي
4-رهبانيِِِِِت م�?قت ، كم�?نيسم جنسي يا ازد�?اج م�?قت؟؟5-ازد�?اج آزمايشي
6-راسل �? نظريه ازد�?اج م�?قت7-معايب �? مفاسد نكاح منقطع �?مسئله تعدد ز�?جات
8-سرن�?شت فرزندان در ازد�?اج م�?قت9-ازد�?اج م�?قت �? مسئله حرمسرا
10- علل اجتماعي حرمسرا سازي11- آيا تشريع ازد�?اج م�?قت ، براي تامين ه�?سراني است؟
12- حرمسرا در دنياي امر�?ز13- منع خليفه از ازد�?اج م�?قت
14- حديثي از امام علي (ع)15- انتقادات
1- مقدمه
من بر خلاف بسيارى از افراد،از تشكيكات �? ايجاد شبهه‏هايى كه در مسايل اسلامى مى‏ش�?د- با همه علاقه �? اعتقادى كه به اين دين دارم- به هيچ �?جه ناراحت نمى‏ش�?م،بلكه در ته دلم خ�?شحال مى‏ش�?م زيرا معتقدم �? در عمر خ�?د به تجربه مشاهده كرده‏ام كه اين آيين مقدس آسمانى در هر جبهه از جبهه‏ها كه بيشتر م�?رد حمله �? تعرض �?اقع شده،با نير�?مندى �? سرافرازى �? جل�?ه �? ر�?نق بيشترى آشكار شده است.

خاصيت‏حقيقت همين است كه شك �? تشكيك به ر�?شن شدن آن كمك مى‏كند. شك مقدمه يقين،�? ترديد پلكان تحقيق است.در رساله زنده بيدار از رساله ميزان العمل غزالى نقل مى‏كند كه:

«...گفتار ما را فايده اين بس باشد كه ت�? را در عقايد كهنه �? م�?ر�?ثى به شك مى‏افكند زيرا شك پايه تحقيق است �? كسى كه شك نمى‏كند درست تامل نمى‏كند. �? هر كه درست ننگرد، خ�?ب نمى‏بيند �? چنين كسى در ك�?رى �? حيرانى بسر مى‏برد.»

بگذاريد بگ�?يند �? بن�?يسند �? سمينار بدهند �? ايراد بگيرند،تا آنكه بد�?ن آنكه خ�?د بخ�?اهند �?سيله ر�?شن شدن حقايق اسلامى گردند.

يكى از ق�?انين درخشان اسلام از ديدگاه مذهب جعفرى-كه مذهب رسمى كش�?ر ماست-اين است كه ازد�?اج به د�? نح�? مى‏ت�?اند ص�?رت بگيرد:دائم �? م�?قت.

ازد�?اج م�?قت �? دائم در پاره‏اى از آثار با هم يكى هستند �? در قسمتى اختلاف دارند. آنچه در درجه ا�?ل ايند�? را از هم متمايز مى‏كند،يكى اين است كه زن �? مرد تصميم مى‏گيرند به ط�?ر م�?قت‏با هم ازد�?اج كنند �? پس از پايان مدت اگر مايل ب�?دند تمديد كنند تمديد مى‏كنند �? اگر مايل نب�?دند از هم جدا مى‏ش�?ند.

ديگر اينكه از لحاظ شرايط،آزادى بيشترى دارند كه به ط�?ر دلخ�?اه به هر نح�? كه بخ�?اهند پيمان مى‏بندند.مثلا در ازد�?اج دائم خ�?اه ناخ�?اه مرد بايد عهده‏دار مخارج ر�?زانه �? لباس �? مسكن �? احتياجات ديگر زن از قبيل دار�? �? طبيب بش�?د،�?لى در ازد�?اج م�?قت‏بستگى دارد به قرارداد آزادى كه ميان طرفين منعقد مى‏گردد;ممكن است مرد نخ�?اهد يا نت�?اند متحمل اين مخارج بش�?د يا زن نخ�?اهد از پ�?ل مرد استفاده كند.

در ازد�?اج دائم،زن خ�?اه ناخ�?اه بايد مرد را به عن�?ان رئيس خان�?اده بپذيرد �? امر ا�? را در حد�?د مصالح خان�?اده اطاعت كند،اما در ازد�?اج م�?قت‏بسته به قراردادى است كه ميان آنها منعقد مى‏گردد.

در ازد�?اج دائم،زن �? ش�?هر خ�?اه ناخ�?اه از يكديگر ارث مى‏برند،اما در ازد�?اج م�?قت چنين نيست.

پس تفا�?ت اصلى �? ج�?هرى ازد�?اج م�?قت‏با ازد�?اج دائم در اين است كه ازد�?اج م�?قت از لحاظ حد�?د �? قي�?د«آزاد»است،يعنى �?ابسته به اراده �? قرارداد طرفين است;حتى م�?قت‏ب�?دن آن نيز در حقيقت ن�?عى آزادى به طرفين مى‏بخشد �? زمان را در اختيار آنها قرار مى‏دهد.

در ازد�?اج دائم،هيچ كدام از ز�?جين بد�?ن جلب رضايت ديگرى حق ندارند از بچه‏دار شدن �? ت�?ليد نسل جل�?گيرى كنند،�?لى در ازد�?اج م�?قت جلب رضايت طرف ديگر ضر�?رت ندارد. در حقيقت،اين نيز ن�?عى آزادى ديگر است كه به ز�?جين داده شده است.

اثرى كه از اين ازد�?اج ت�?ليد مى‏ش�?د يعنى فرزندى كه به �?ج�?د مى‏آيد،با فرزند ناشى از ازد�?اج دائم هيچ گ�?نه تفا�?تى ندارد.

مهر،هم در ازد�?اج دائم لازم است �? هم در ازد�?اج م�?قت،با اين تفا�?ت كه در ازد�?اج م�?قت عدم ذكر مهر م�?جب بطلان عقد است �? در ازد�?اج دائم عقد باطل نيست، مهر المثل تعيين مى‏ش�?د.

همان ط�?رى كه در عقد دائم،مادر �? دختر ز�?جه بر ز�?ج،�? پدر �? پسر ز�?ج بر ز�?جه حرام �? محرم مى‏گردند،در عقد منقطع نيز چنين است،�? همان ط�?رى كه خ�?استگارى كردن ز�?جه دائم بر ديگران حرام است‏خ�?استگارى ز�?جه م�?قت نيز بر ديگران حرام است.همان ط�?رى كه زناى با ز�?جه دائم غير،م�?جب حرمت ابدى مى‏ش�?د زناى با ز�?جه م�?قت نيز م�?جب حرمت ابدى مى‏ش�?د.همان ط�?رى كه ز�?جه دائم بعد از طلاق بايد مدتى عده نگه دارد ز�?جه م�?قت نيز بعد از تمام شدن مدت يا بخشيدن آن بايد عده نگه دارد با اين تفا�?ت كه عده زن دائم سه ن�?بت عادت ماهانه است �? عده زن غير دائم د�? ن�?بت‏يا چهل �? پنج ر�?ز.در ازد�?اج دائم جمع ميان د�? خ�?اهر جايز نيست،در ازد�?اج م�?قت نيز ر�?ا نيست.

اين است آن چيزى كه به نام ازد�?اج م�?قت‏يا نكاح منقطع در فقه شيعه آمده است �? قان�?ن مدنى ما نيز عين آن را بيان كرده است.

بديهى است كه ما طرفدار اين قان�?ن با اين خص�?صيات هستيم.�? اما اينكه مردم ما به نام اين قان�?ن س�?ء استفاده‏هايى كرده �? مى‏كنند،ربطى به قان�?ن ندارد.لغ�? اين قان�?ن جل�?ى آن س�?ء استفاده‏ها را نمى‏گيرد بلكه شكل آنها را ع�?ض مى‏كند بعلا�?ه صدها مفاسدى كه از خ�?د لغ�? قان�?ن برمى‏خيزد.

ما نبايد آنجا كه انسانها را بايد اصلاح �? آگاه كنيم،به دليل عدم عرضه �? لياقت در اصلاح انسانها مرتبا به جان م�?اد قان�?نى بيفتيم،انسانها را تبرئه كنيم �? ق�?انين را مسؤ�?ل بدانيم.

اكن�?ن ببينيم با ب�?دن ازد�?اج دائم چه ضر�?رتى هست كه قان�?نى به نام قان�?ن ازد�?اج م�?قت‏ب�?ده باشد.آيا ازد�?اج م�?قت-به ق�?ل ن�?يسندگان‏«زن ر�?ز»-با حيثيت انسانى زن �? با ر�?ح اعلاميه حق�?ق بشر منافات دارد؟آيا ازد�?اج م�?قت اگر هم لازم ب�?ده است،در د�?ران كهن لازم ب�?ده است اما زندگى �? شرايط �? اقتضاى زمان حاضر با آن م�?افقت ندارد؟

ما اين مطلب را تحت د�? عن�?ان بررسى مى‏كنيم:

الف.زندگى امر�?ز �? ازد�?اج م�?قت.

ب.مفاسد �? معايب ازد�?اج م�?قت.


2-زندگى امر�?ز �? ازد�?اج م�?قت

چنانكه قبلا دانستيم ازد�?اج دائم مسؤ�?ليت �? تكليف بيشترى براى ز�?جين ت�?ليد مى‏كند.به همين دليل پسر يا دخترى را نمى‏ت�?ان يافت كه از ا�?ل بل�?غ طبيعى كه تحت فشار غريزه قرار مى‏گيرد آماده ازد�?اج دائم باشد.خاصيت عصر جديد اين است كه فاصله بل�?غ طبيعى را با بل�?غ اجتماعى �? قدرت تشكيل عائله زيادتر كرده است.اگر در د�?ران ساده قديم يك پسر بچه در سنين ا�?ايل بل�?غ طبيعى از عهده شغلى كه تا آخر عمر به عهده ا�? گذاشته مى‏شد برمى‏آمد،در د�?ران جديد ابدا امكان پذير نيست.يك پسر م�?فق در د�?ران تحصيل كه دبستان �? دبيرستان �? دانشگاه را بد�?ن تاخير �? رد شدن در امتحان آخر سال �? يا در كنك�?ر دانشگاه گذرانده باشد،در 25 سالگى فارغ التحصيل مى‏گردد �? از اين به بعد مى‏ت�?اند درآمدى داشته باشد.قطعا سه چهار سال هم ط�?ل مى‏كشد تا بت�?اند سر �? سامان مختصرى براى خ�?د تهيه كند �? آماده ازد�?اج دائم گردد.همچنين است‏يك دختر م�?فق كه د�?ران تحصيل را مى‏خ�?اهد طى كند.


3- ج�?ان امر�?ز �? د�?ره بل�?غ �? بحران جنسى

شما اگر امر�?ز يك پسر محصل هجده ساله را كه ش�?ر جنسى ا�? به ا�?ج خ�?د رسيده است تكليف به ازد�?اج بكنيد،به شما مى‏خندند.همچنين است‏يك دختر محصل شانزده ساله.عملا ممكن نيست اين طبقه در اين سن زير بار ازد�?اج دائم بر�?ند �? مسؤ�?ليت‏يك زندگى را-كه �?ظايف زيادى براى آنها نسبت‏به يكديگر �? نسبت‏به فرزندان آينده‏شان ايجاد مى‏كند-بپذيرند.


4- رهبانيت م�?قت‏يا كم�?نيسم جنسى يا ازد�?اج م�?قت؟

از شما مى‏پرسم:آيا با اين حال،با طبيعت �? غريزه چه رفتارى بكنيم؟آيا بيعت‏حاضر است‏به خاطر اينكه �?ضع زندگى ما در دنياى امر�?ز اجازه نمى‏دهد كه در سنين شانزده سالگى �? هجده سالگى ازد�?اج كنيم د�?ران بل�?غ را به تاخير بيندازد �? تا ما فارغ التحصيل نشده‏ايم غريزه جنسى از سر ما دست‏بردارد؟

آيا ج�?انان حاضرند يك د�?ره‏«رهبانيت م�?قت‏»را طى كنند �? خ�?د را سخت تحت فشار �? رياضت قرار دهند تا زمانى كه امكانات ازد�?اج دائم پيدا ش�?د؟فرضا ج�?انى حاضر گردد رهبانيت م�?قت را بپذيرد،آيا طبيعت‏حاضر است از ايجاد ع�?ارض ر�?انى سهمگين �? خطرناكى كه در اثر ممانعت از اعمال غريزه جنسى پيدا مى‏ش�?د �? ر�?انكا�?ى امر�?ز از ر�?ى آنها پرده برداشته است صرف نظر كند؟

د�? راه بيشتر باقى نمى‏ماند:يا اينكه ج�?انان را به حال خ�?د رها كنيم �? به ر�?ى خ�?د نيا�?ريم;به يك پسر اجازه دهيم از صدها دختر كام برگيرد،�? به يك دختر اجازه دهيم با دهها پسر رابطه نامشر�?ع داشته باشد �? چندين بار سقط جنين كند،يعنى عملا كم�?نيسم جنسى را بپذيريم;�? چ�?ن به پسر �? دختر«متسا�?يا»اجازه داده‏ايم،ر�?ح اعلاميه حق�?ق بشر را از خ�?د شاد كرده‏ايم،زيرا ر�?ح اعلاميه حق�?ق بشر از نظر بسيارى از ك�?ته‏فكران اين است كه زن �? مرد اگر بناست‏به جهنم دره هم سق�?ط كنند د�?ش به د�?ش يكديگر �? باز�? به باز�?ى هم �? بالاخره‏«متسا�?يا»سق�?ط كنند.

آيا اينچنين پسران �? دخترانى با چنين ر�?ابط فرا�?ان �? بيحدى در د�?ران تحصيل، پس از ازد�?اج دائم مرد زندگى �? زن خان�?اده خ�?اهند ب�?د؟

راه د�?م ازد�?اج م�?قت �? آزاد است.ازد�?اج م�?قت در درجه ا�?ل زن را محد�?د مى‏كند كه در آن �?احد ز�?جه د�? نفر نباشد.بديهى است كه محد�?د شدن زن مستلزم محد�?د شدن مرد نيز خ�?اه ناخ�?اه هست.�?قتى كه هر زنى به مرد معينى اختصاص پيدا كند قهرا هر مردى هم به زن معينى اختصاص پيدا مى‏كند،مگر آنكه از يك طرف عدد بيشترى باشند.بدين ترتيب پسر �? دختر د�?ران تحصيل خ�?د را مى‏گذرانند بد�?ن آنكه رهبانيت م�?قت �? ع�?ارض آن را تحمل كرده باشند �? بد�?ن آنكه در �?رطه كم�?نيسم جنسى افتاده باشند.


5- ازد�?اج آزمايشى

اين ضر�?رت اختصاص به ايام تحصيل ندارد،در شرايط ديگر نيز پيش مى‏آيد. اص�?لا ممكن است زن �? مردى كه خيال دارند با هم به ط�?ر دائم ازد�?اج كنند �? نت�?انسته‏اند نسبت‏به يكديگر اطمينان كامل پيدا كنند،به عن�?ان ازد�?اج آزمايشى براى مدت م�?قتى با هم ازد�?اج كنند;اگر اطمينان كامل به يكديگر پيدا كردند ادامه مى‏دهند �? اگر نه از هم جدا مى‏ش�?ند.

من از شما مى‏پرسم:اينكه ار�?پاييان �?ج�?د يك عده از زنان بدكار را در محل معين از هر شهرى تحت نظر �? مراقبت د�?لت لازم �? ضر�?رى مى‏دانند براى چيست؟ آيا جز اين است كه �?ج�?د مردان مجردى را كه قادر به ازد�?اج دائم نيستند خطر بزرگى براى خان�?اده‏ها به حساب مى‏آ�?رند؟


6- راسل �? نظريه ازد�?اج م�?قت

برتراند راسل فيلس�?ف معر�?ف انگليسى در كتاب زناش�?يى �? اخلاق مى‏گ�?يد:

«...در �?اقع اگر درست‏بينديشيم پى مى‏بريم كه ف�?احش معص�?ميت كان�?ن خان�?ادگى �? پاكى زنان �? دختران ما را حفظ مى‏كنند.هنگامى كه اين عقيده را لكى در بحب�?حه عصر �?يكت�?ريا ابراز كرد،اخلاقي�?ن سخت آزرده شدند بى آنكه خ�?د علت آن را بدانند،اما هرگز نت�?انستند خطاى عقيده لكى را به ثب�?ت رسانند.زبان حال اخلاقي�?ن مزب�?ر با تمام منطقشان اين است كه‏«اگر مردم از تعليمات ما پير�?ى مى‏كردند ديگر فحشاء �?ج�?د نمى‏داشت‏»اما ايشان به خ�?بى مى‏دانند كه كسى ت�?جه به حرفشان نمى‏كند».

اين است فرم�?ل فرنگى چاره ج�?يى خطر مردان �? زنانى كه قادر به ازد�?اج دائم نيستند �? آن ب�?د فرم�?لى كه اسلام پيشنهاد كرده است.آيا اگر اين فرم�?ل فرنگى به كار بسته ش�?د �? گر�?هى زن بدبخت‏به ايفاى اين �?ظيفه اجتماعى!اختصاص داده ش�?ند، آن �?قت زن به مقام �?اقعى �? حيثيت انسانى خ�?د رسيده است �? ر�?ح اعلاميه حق�?ق بشر شاد شده است؟

برتراند راسل رسما در كتاب خ�?د فصلى تحت عن�?ان ازد�?اج تجربى باز كرده است. �?ى مى‏گ�?يد:

«قاضى ليندزى كه ساليان متمادى مام�?ر دادگاه دن�?ر ب�?ده �? در اين مقام فرصت مشاهده حقايق زيادى داشته پيشنهاد مى‏كند كه ترتيبى به نام‏«ازد�?اج رفاقتى‏»داده ش�?د.متاسفانه پست رسمى خ�?د را(در امريكا)از دست داد،زيرا مشاهده شد كه ا�? بيش از ايجاد حس گناهكارى در فكر سعادت ج�?انان است.براى عزل ا�? كات�?ليكها �? فرقه ضد سياه پ�?ستان از بذل مساعى خ�?ددارى نكردند.

پيشنهاد ازد�?اج رفاقتى را يك محافظه‏كار خردمند كرده است �? منظ�?ر از آن ايجاد ثباتى در ر�?ابط جنسى است.ليندزى مت�?جه شده كه اشكال اساسى در ازد�?اج فقدان پ�?ل است.ضر�?رت پ�?ل فقط از لحاظ اطفال احتمالى نيست،بلكه از اين لحاظ است كه تامين معيشت از جانب زن برازنده نيست.�? به اين ترتيب نتيجه مى‏گيرد كه ج�?انان بايد مبادرت به ازد�?اج رفاقتى كنند كه از سه لحاظ با ازد�?اج عادى متفا�?ت است:ا�?لا منظ�?ر از ازد�?اج ت�?ليد نسل نخ�?اهد ب�?د.ثانيا مادام كه زن ج�?ان فرزندى نيا�?رده �? حامله نشده طلاق با رضايت طرفين ميسر خ�?اهد ب�?د. ثالثا زن در ص�?رت طلاق مستحق كمك خرجى براى خ�?راك خ�?اهد ب�?د...من هيچ ترديدى در مؤثر ب�?دن پيشنهادات ليندزى ندارم �? اگر قان�?ن آن را مى‏پذيرفت تاثير زيادى در بهب�?د اخلاق مى‏كرد.»

آنچه ليندزى �? راسل آن را«ازد�?اج رفاقتى‏»مى‏نامند گر چه با ازد�?اج م�?قت اسلامى اندك فرقى دارد اما حكايت مى‏كند كه متفكرانى مانند ليندزى �? راسل به اين نكته پى‏برده‏اند كه تنها ازد�?اج دائم �? عادى �?افى به همه احتياجات اجتماع نيست.

مشخصات قان�?ن ازد�?اج م�?قت �? ضر�?رت �?ج�?د آن �? عدم كفايت ازد�?اج دائم به تنهايى براى رفع احتياجات بشرى بالاخص در عصر حاضر،م�?رد بررسى قرار گرفت.اكن�?ن مى‏خ�?اهيم به اصطلاح آن طرف سكه را مطالعه كنيم،ببينيم ازد�?اج م�?قت چه زيانهايى ممكن است در بر داشته باشد.مقدمتا مى‏خ�?اهم مطلبى را تذكر دهم:

در ميان تمام م�?ض�?عات �? مسائل �? زمينه‏هاى اظهار نظر كه براى بشر �?ج�?د داشته �? دارد،هيچ م�?ض�?ع �? زمينه‏اى به اندازه بحث در تاريخ عل�?م �? عقايد �? سنن �? رس�?م �? آداب بشرى گنگ �? پيچيده نيست �? به همين جهت در هيچ م�?ض�?عى بشر به اندازه اين م�?ض�?عات يا�?ه نبافته است �? اتفاقا در هيچ م�?ض�?عى هم به اندازه اين م�?ض�?عات شه�?ت اظهار نظر نداشته است.

از باب مثال اگر كسى اطلاعاتى در فلسفه �? عرفان �? تص�?ف �? كلام اسلامى داشته باشد �? آنگاه پاره‏اى از ن�?شته‏هاى امر�?ز را-كه غالبا اقتباس از خارجيها �? يا عين گفته‏هاى آنهاست-خ�?انده باشد،مى‏فهمد كه من چه مى‏گ�?يم.مثل اين است كه مستشرقين �? اتباع �? اذنابشان براى اظهار نظر در اين گ�?نه مسائل همه چيز را لازم مى‏دانند مگر اينكه خ�?د آن مسائل را عميقا بفهمند �? بشناسند.

مثلا در اطراف مساله‏اى كه در عرفان اسلامى به نام‏«�?حدت �?ج�?د»معر�?ف است چه حرفها كه زده نشده است!فقط جاى يك چيز خالى است �? آن اينكه �?حدت �?ج�?د چيست �? قهرمانان آن در عرفان اسلامى از قبيل محيى الدين عربى �? صدر المتالهين شيرازى چه تص�?رى از �?حدت �?ج�?د داشته‏اند؟

من �?قتى كه برخى اظهار نظرهاى مندرج در چند شماره مجله زن ر�?ز را درباره نكاح منقطع خ�?اندم بى‏اختيار به ياد مساله �?حدت �?ج�?د افتادم;ديدم همه حرفها به ميان آمده است جز همان چيزى كه ر�?ح اين قان�?ن را تشكيل مى‏دهد �? منظ�?ر قان�?نگذار ب�?ده است.

البته اين قان�?ن چ�?ن يك‏«ميراث شرقى‏»است اين اندازه م�?رد بى‏مهرى است �? اگر يك‏«تحفه غربى‏»ب�?د اين ط�?ر نب�?د.قطعا اگر اين قان�?ن از مغرب زمين آمده ب�?د امر�?ز كنفرانسها �? سمينارها داده مى‏ش�?د كه منحصر كردن ازد�?اج به ازد�?اج دائم با شرايط نيمه د�?م قرن بيستم تطبيق نمى‏كند،نسل امر�?ز زير بار اينهمه قي�?د ازد�?اج دائم نمى‏ر�?د،نسل امر�?ز مى‏خ�?اهد آزاد باشد �? آزاد زندگى كند �? جز زير بار ازد�?اج آزاد كه همه قي�?د �? حد�?دش را شخصا انتخاب �? اختيار كرده باشد نمى‏ر�?د...

�? به همين دليل اكن�?ن كه اين زمزمه از غرب بلند شده �? كسانى امثال برتراند راسل مساله‏اى تحت عن�?ان‏«ازد�?اج رفاقتى‏»پيشنهاد مى‏كنند،پيش بينى مى‏ش�?د كه بيش از آن اندازه كه اسلام خ�?استه استقبال ش�?د �? ازد�?اج دائم را پشت‏سر بگذارد �? ما در آينده مجب�?ر بش�?يم از ازد�?اج دائم دفاع �? تبليغ كنيم.


7- معايب �? مفاسدى نكاح منقطع �? مسئله تعداد ز�?جات1.پايه ازد�?اج بايد بر د�?ام باشد.ز�?جين از ا�?ل كه پيمان زناش�?يى مى‏بندند بايد خ�?د را براى هميشه متعلق به يكديگر بدانند �? تص�?ر جدايى در مخيله آنها خط�?ر نكند. عليهذا ازد�?اج م�?قت نمى‏ت�?اند پيمان است�?ارى ميان ز�?جين باشد.
اينكه پايه ازد�?اج بايد بر د�?ام باشد،بسيار مطلب درستى است �?لى اين ايراد �?قتى �?ارد است كه بخ�?اهيم ازد�?اج م�?قت را جانشين ازد�?اج دائم كنيم �? ازد�?اج دائم را منس�?خ نماييم.

بد�?ن شك هنگامى كه طرفين قادر به ازد�?اج دائم هستند �? اطمينان كامل نسبت‏به يكديگر پيدا كرده‏اند �? تصميم دارند براى هميشه متعلق به يكديگر باشند پيمان ازد�?اج دائم مى‏بندند.

ازد�?اج م�?قت از آن جهت تشريع شده است كه ازد�?اج دائم به تنهايى قادر نب�?ده است كه در همه شرايط �? اح�?ال رفع احتياجات بشر را بكند �? انحصار به ازد�?اج دائم مستلزم اين ب�?ده است كه افراد يا به رهبانيت م�?قت مكلف گردند �? يا در �?رطه كم�?نيسم جنسى غرق ش�?ند.بديهى است كه هيچ پسر يا دخترى آنجا كه برايش زمينه يك زناش�?يى دائم �? هميشگى فراهم است‏خ�?د را با يك امر م�?قتى سرگرم نمى‏كند.

2.ازد�?اج م�?قت از طرف زنان �? دختران ايرانى-كه شيعه مذهب مى‏باشنداستقبال نشده است �? آن را ن�?عى تحقير براى خ�?د دانسته‏اند.پس افكار عم�?مى خ�?د مردم شيعه نيز آن را طرد مى‏كند.

ج�?اب اين است كه ا�?لا منف�?ريت متعه در ميان زنان م�?ل�?د س�?ء استفاده‏هايى است كه مردان ه�?سران در اين زمينه كرده‏اند �? قان�?ن بايد جل�? آنها را بگيرد �? ما درباره اين س�?ء استفاده‏ها بحث‏خ�?اهيم كرد.ثانيا انتظار اينكه ازد�?اج م�?قت‏به اندازه ازد�?اج دائم استقبال ش�?د-در ص�?رتى كه فلسفه ازد�?اج م�?قت عدم آمادگى يا عدم امكان طرفين يا يك طرف براى ازد�?اج دائم است-انتظار بيجا �? غلطى است.

3.نكاح منقطع بر خلاف حيثيت �? احترام زن است،زيرا ن�?عى كرايه دادن آدم �? ج�?از شرعى آدم فر�?شى است;خلاف حيثيت انسانى زن است كه در مقابل �?جهى كه از مردى مى‏گيرد �?ج�?د خ�?د را در اختيار ا�? قرار دهد.

اين ايراد از همه عجيب‏تر است.ا�?لا ازد�?اج م�?قت‏با مشخصاتى كه در مقاله پيش گفتيم،چه ربطى به اجاره �? كرايه دارد �? آيا محد�?ديت مدت ازد�?اج م�?جب مى‏ش�?د كه از ص�?رت ازد�?اج خارج �? شكل اجاره �? كرايه به خ�?د بگيرد؟آيا چ�?ن حتما بايد مهر معين �? قطعى داشته باشد كرايه �? اجاره است؟كه اگر بد�?ن مهر ب�?د �? مرد چيزى نثار زن نكرد،زن حيثيت انسانى خ�?د را باز يافته است؟ما درباره مساله مهر جداگانه بحث‏خ�?اهيم كرد.

از قضا فقها تصريح كرده‏اند �? قان�?ن مدنى نيز بر همان اساس م�?اد خ�?د را تنظيم كرده است كه ازد�?اج م�?قت �? ازد�?اج دائم از لحاظ ماهيت قرارداد هيچ گ�?نه تفا�?تى با هم ندارند �? نبايد داشته باشند;هر د�? ازد�?اجند �? هر د�? بايد با الفاظ مخص�?ص ازد�?اج ص�?رت بگيرند �? اگر نكاح منقطع را با صيغه‏هاى مخص�?ص اجاره �? كرايه بخ�?انند باطل است.

ثانيا از كى �? چه تاريخى كرايه آدم منس�?خ شده است؟تمام خياطها �? باربرها، تمام پزشكها �? كارشناسها،تمام كارمندان د�?لت از نخست �?زير گرفته تا كارمند د�?ن رتبه،تمام كارگران كارخانه‏ها آدمهاى كرايه‏اى هستند.

ثالثا زنى كه به اختيار �? اراده خ�?د با مرد بخص�?صى عقد ازد�?اج م�?قت مى‏بندد آدم كرايه‏اى نيست �? كارى بر خلاف حيثيت �? شرافت انسانى نكرده است.اگر مى‏خ�?اهيد زن كرايه‏اى را بشناسيد،اگر مى‏خ�?اهيد بردگى زن را ببينيد،به ار�?پا �? امريكا سفر كنيد �? سرى به كمپانيهاى فيلمبردارى بزنيد تا ببينيد زن كرايه‏اى يعنى چه. ببينيد چگ�?نه كمپانيهاى مزب�?ر،حركات زن،�?ستهاى زن،اط�?ار زنانه زن،هنرهاى جنسى زن را به معرض فر�?ش مى‏گذارند.بليطهايى كه شما براى سينماها �? تئاترها مى‏خريد،در حقيقت اجاره بهاى زنهاى كرايه‏اى را مى‏پردازيد.ببينيد در آنجا زن بدبخت‏براى اينكه پ�?لى بگيرد تن به چه كارهايى مى‏دهد.مدتها تحت نظر متخصصان كار آزم�?ده �? شريف!بايد رم�?ز تحريكات جنسى را بيام�?زد،بدن �? ر�?ح �? شخصيت‏خ�?د را در اختيار يك مؤسسه پ�?ل درآ�?رى قرار دهد براى اينكه مشتريان بيشترى براى آن مؤسسه پيدا كند.

سرى به كاباره‏ها �? هتلها بزنيد،ببينيد زن چه شرافتى به دست آ�?رده است �? براى اينكه مزد ناچيزى بگيرد �? جيب فلان پ�?لدار را پرتر كند چگ�?نه بايد همه حيثيت �? شرافت‏خ�?د را در اختيار مهمانان قرار دهد.

زن كرايه‏اى آن مانكنها هستند كه اجير �? مزد�?ر فر�?شندگيهاى بزرگ مى‏ش�?ند �? شرف �? عزت خ�?د را �?سيله پيشرفت �? ت�?سعه حرص �? آز آنها قرار مى‏دهند.

زن كرايه‏اى آن زنى است كه براى جلب مشترى براى يك مؤسسه اقتصادى،با هزاران اط�?ار-كه اغلب آنها تصنعى �? به خاطر انجام �?ظيفه مزد�?رى است-ر�?ى صفحه تل�?يزي�?ن ظاهر مى‏ش�?د �? به نفع يك كالاى تجارتى تبليغ مى‏كند.

كيست كه نداند امر�?ز در مغرب زمين،زيبايى زن،جاذبه جنسى زن،آ�?از زن، هنر �? ابتكار زن،ر�?ح �? بدن زن �? بالاخره شخصيت زن �?سيله حقير �? ناچيزى در دمت‏سرمايه‏دارى ار�?پا �? امريكاست؟�? متاسفانه شما-دانسته يا ندانسته-زن شريف �? نجيب ايرانى را به س�?ى اينچنين اسارتى مى‏كشانيد.من نمى‏دانم چرا اگر زنى با شرايط آزاد با يك مرد به ط�?ر م�?قت ازد�?اج كند زن كرايه‏اى محس�?ب مى‏ش�?د،اما اگر زنى در يك عر�?سى يا شب نشينى در مقابل چشمان حريص هزار مرد �? براى ارضاء تمايلات جنسى آنها حنجره خ�?د را پاره كند �? هزار �? يك ن�?ع معلق بزند تا مزد معينى دريافت دارد زن كرايه‏اى محس�?ب نمى‏ش�?د.

آيا اسلام كه جل�? مردان را از اين گ�?نه بهره‏بردارى‏ها از زن گرفته است �? خ�?د زن را به اين اسارت آگاه �? ا�? را از تن دادن به آن �? ارتزاق از آن منع كرده است،مقام زن را پايين آ�?رده است‏يا ار�?پاى نيمه د�?م قرن بيستم؟

اگر ر�?زى زن به درستى آگاه �? بيدار ش�?د �? دامهايى كه مرد قرن بيستم در سر راه ا�? گذاشته �? مخفى كرده بشناسد،عليه تمام اين فريبها قيام خ�?اهد كرد �? آن �?قت تصديق خ�?اهد كرد يگانه پناهگاه �? حامى جدى �? راستگ�?ى ا�? قرآن است،�? البته چنين ر�?زى د�?ر نيست.

مجله زن ر�?ز در شماره‏87 صفحه 8 رپرتا�?ى از زنى به نام مرضيه �? مردى به نام رضا تحت عن�?ان‏«زن كرايه‏اى‏»تهيه كرده است �? بدبختى زن بيچاره‏اى را شرح داده است.

اين داستان طبق اظهارات رضا از خ�?استگارى زن آغاز شده،يعنى براى ا�?لين بار از فرم�?ل‏«چهل پيشنهاد»پير�?ى شده است �? زن به خ�?استگارى مرد رفته است. بديهى است داستانى كه از خ�?استگارى زن از مرد آغاز گردد،پايانى بهتر از آن نمى‏ت�?اند داشته باشد.

اما طبق اظهارات مرضيه مردى ه�?سران �? قسى القلب،زنى را به عن�?ان اينكه مى‏خ�?اهد ا�? را ز�?جه دائم خ�?د قرار دهد �? از ا�? �? فرزندان ا�? حمايت �? سرپرستى كند اغفال كرده �? بد�?ن آنكه زن بدبخت‏خ�?استه باشد،ا�? را به نام اينكه صيغه كرده است م�?رد كامج�?يى �? سپس بى‏اعتنايى قرار داده است.

اگر اين اظهارات صحيح باشد،عقدى است‏باطل.مردى قسى،زنى بى خبر �? بى اطلاع از قان�?ن شرعى �? عرفى را م�?رد تجا�?ز قرار داده �? بايد مجازات ش�?د.

قبل از اينكه امثال رضاها مجازات ش�?ند،بايد تربيت‏ش�?ند �? قبل از آن كه رضاها مجازات يا تربيت‏ش�?ند بايد مرضيه‏ها آگاهانيده ش�?ند.

جنايتى كه از قسا�?ت مردى �? بى‏خبرى �? غفلت زنى سرچشمه گرفته است،چه ربطى به قان�?ن دارد كه مجله زن ر�?ز قيافه حق به جانب به رضا مى‏دهد �? بعد نيز تيغ خ�?د را مت�?جه قان�?ن مى‏كند؟آيا اگر قان�?ن ازد�?اج م�?قت نمى‏ب�?د،رضاى قسى القلب مرضيه غافل �? بى‏خبر را آرام مى‏گذاشت؟

چرا از زير بار تربيت �? آگاهانيدن زن �? مرد شانه خالى مى‏كنيد،حق�?ق �? �?ظايف شرعى زن �? مرد را كتمان مى‏كنيد �? زنان بيچاره را اغفال كرده يگانه قان�?ن حامى �? راستگ�?ى زن را دشمن ا�? معرفى مى‏كنيد �? با دست‏خ�?د ا�? مى‏خ�?اهيد يگانه پناهگاه ا�? را بك�?بيد؟

نكاح منقطع چ�?ن به هر حال ن�?عى اجازه تعدد ز�?جات است �? تعدد ز�?جات محك�?م است، پس نكاح منقطع محك�?م است.

راجع به اينكه نكاح منقطع براى چه گ�?نه افرادى تشريع شده،در دنباله همين مبحث �? راجع به خ�?د تعدد ز�?جات به يارى خدا جداگانه �? مفصل بحث‏خ�?اهيم كرد.

8- سرن�?شت فرزندان در ازد�?اج م�?قت

نكاح منقطع از نظر اينكه د�?ام ندارد،آشيانه نامناسبى براى ك�?دكانى است كه بعدا به �?ج�?د مى‏آيند.لازمه نكاح منقطع اين است كه فرزندان آينده،بى سرپرست �? از حمايت پدرى مهربان �? مادرى دلگرم به خانه �? آشيانه محر�?م بمانند.

اين ايراد ايرادى است كه مجله زن ر�?ز بسيار ر�?ى آن تكيه كرده است،�?لى با ت�?ضيحاتى كه داديم گمان نمى‏كنم جاى بحث �? ايرادى باشد.

گفتيم كه يكى از تفا�?تهاى ازد�?اج م�?قت �? ازد�?اج دائم مرب�?ط به ت�?ليد نسل است.در ازد�?اج دائم هيچ يك از ز�?جين بد�?ن جلب رضايت ديگرى نمى‏ت�?اند از زير بار تناسل شانه خالى كند،بر خلاف ازد�?اج م�?قت كه هر د�? طرف آزادند.در ازد�?اج م�?قت،زن نبايد مانع استمتاع مرد بش�?د �?لى مى‏ت�?اند بد�?ن آنكه لطمه‏اى به استمتاع مرد �?ارد آيد مانع حاملگى خ�?د بش�?د �? اين م�?ض�?ع با �?سايل ضد آبستنى امر�?ز كاملا حل شده است.

عليهذا اگر ز�?جين در ازد�?اج م�?قت مايل باشند ت�?ليد فرزند كنند �? مسؤ�?ليت نگهدارى �? تربيت فرزند آتيه را بپذيرند،ت�?ليد فرزند مى‏كنند.بديهى است كه از نظر عاطفه طبيعى فرقى ميان فرزند ز�?جه دائم با ز�?جه م�?قت نيست �? اگر فرضا پدر يا مادر از �?ظيفه خ�?د امتناع كند قان�?ن آنها را مكلف �? مجب�?ر مى‏كند،همان گ�?نه كه در ص�?رت �?ق�?ع طلاق قان�?ن بايد دخالت كند �? مانع ضايع شدن حق�?ق فرزندان گردد،�? اگر مايل نباشند كه ت�?ليد فرزند نمايند �? هدفشان از ازد�?اج م�?قت فقط تسكين غريزه است از به �?ج�?د آمدن فرزند جل�?گيرى مى‏كنند.

همچنانكه مى‏دانيم كليسا جل�?گيرى از آبستنى را امر نامشر�?ع مى‏داند �?لى از نظر اسلام اگر ز�?جين از ا�?ل مانع پيدايش فرزند بش�?ند مانعى ندارد اما اگر نطفه منعقد شد �? هسته ا�?لى تك�?ين فرزند به �?ج�?د آمد،اسلام به هيچ �?جه اجازه معد�?م كردن آن را نمى‏دهد.

اينكه فقهاى شيعه مى‏گ�?يند هدف ازد�?اج دائم ت�?ليد نسل است �? هدف ازد�?اج م�?قت استمتاع �? تسكين غريزه است،همين منظ�?ر را بيان مى‏كنند.


9- ازد�?اج م�?قت �? مساله حرمسرا

يكى از س�?�?ه‏هايى كه مغرب زمين عليه مشرق زمين در دست دارد �? به رخ ا�? مى‏كشد �? برايش فيلمها �? نمايشنامه‏ها تهيه كرده �? مى‏كند،مساله تشكيل حرمسراست كه متاسفانه در تاريخ مشرق زمين نم�?نه‏هاى زيادى مى‏ت�?ان از آن يافت.

زندگى برخى از خلفا �? سلاطين مشرق زمين،نم�?نه كاملى از اين ماجرا به شمار مى‏ر�?د �? حرمسرا سازى مظهر اتم �? اكمل ه�?سرانى �? ه�?ا پرستى يك مرد شرقى قلمداد مى‏گردد.

مى‏گ�?يند مجاز شمردن ازد�?اج م�?قت مسا�?ى است‏با مجاز دانستن تشكيل حرمسرا كه نقطه ضعف �? مايه سرافكندگى مشرق زمين در برابر مغرب زمين است، بلكه مسا�?ى است‏با مجاز شمردن ه�?سرانى �? ه�?اپرستى كه به هر شكل �? هر ص�?رت باشد منافى اخلاق �? پيشرفت �? عامل سق�?ط �? تباهى است.

عين اين مطلب درباره تعدد ز�?جات گفته شده است.ج�?از تعدد ز�?جات را به عن�?ان ج�?از تشكيل حرمسرا تفسير كرده‏اند.

ما درباره تعدد ز�?جات جداگانه بحث‏خ�?اهيم كرد �? اكن�?ن بحث‏خ�?د را اختصاص مى‏دهيم به ازد�?اج م�?قت.

اين مساله را از د�? جهت‏بايد بررسى كرد:يكى از اين نظر كه عامل تشكيل حرمسرا از جنبه اجتماعى چه ب�?ده است؟آيا قان�?ن ازد�?اج م�?قت در تشكيل حرمسراهاى مشرق زمين تاثيرى داشته است‏يا نه؟

د�?م اينكه آيا منظ�?ر از تشريع قان�?ن ازد�?اج م�?قت اين ب�?ده است كه ضمنا �?سيله ه�?سرانى �? حرمسراسازى براى عده‏اى از مردان فراهم گردد يا نه؟

10- علل اجتماعى حرمسراسازى

اما بخش ا�?ل.پيدايش حرمسرا معل�?ل دست‏به دست دادن د�? عامل است:

ا�?لين عامل حرمسراسازى تق�?ا �? عفاف زن است;يعنى شرايط اخلاقى �? اجتماعى محيط بايد ط�?رى باشد كه به زنان اجازه ندهد در حالى كه با مرد بخص�?صى رابطه جنسى دارند با مردان ديگر نيز ارتباط داشته باشند.در اين شرايط مرد ه�?سران عياش متمكن چاره خ�?د را منحصر مى‏بيند كه گر�?هى از زنان را نزد خ�?د گرد آ�?رده حرمسرايى تشكيل دهد.

بديهى است كه اگر شرايط اخلاقى �? اجتماعى،عفاف �? تق�?ا را بر زن لازم نشمارد �? زن رايگان �? آسان خ�?د را در اختيار هر مردى قرار دهد �? مردان بت�?انند هر لحظه با هر زنى ه�?سرانى كنند �? �?سيله ه�?سرانى همه جا �? هر �?قت �? در هر شرايطى فراهم باشد، هرگز اين گ�?نه مردان زحمت تشكيل حرمسراهايى عريض �? ط�?يل با هزينه هنگفت �? تشكيلات �?سيع به خ�?د نمى‏دهند.

عامل ديگر،نب�?دن عدالت اجتماعى است.هنگامى كه عدالت اجتماعى برقرار نباشد، يكى غرق دريا دريا نعمت �? ديگرى گرفتار كشتى كشتى فقر �? افلاس �? بيچارگى باشد، گر�?ه زيادى از مردان از تشكيل عائله �? داشتن همسر محر�?م مى‏مانند �? عدد زنان مجرد افزايش مى‏يابد �? زمينه براى حرمسراسازى فراهم مى‏گردد.

اگر عدالت اجتماعى برقرار �? �?سيله تشكيل عائله �? انتخاب همسر براى همه فراهم باشد،قهرا هر زنى به مرد معينى اختصاص پيدا مى‏كند �? زمينه عياشى �? ه�?سرانى �? حرمسراسازى منتفى مى‏گردد.

مگر عده زنان چقدر از مردان زيادتر است كه با �?ج�?د اينكه همه مردان بالغ از داشتن همسر برخ�?ردار باشند،باز هم براى هر مردى �? لا اقل براى هر مرد متمكن �? پ�?لدارى امكان تشكيل حرمسرا باقى بماند؟

عادت تاريخ اين است كه سرگذشت‏حرمسراهاى دربارهاى خلفا �? سلاطين را نشان دهد، عيشها �? عشرتهاى آنها را م�? به م�? شرح دهد اما از ت�?ضيح �? تشريح محر�?ميتها �? ناكاميها �? حسرتها �? آرز�? به گ�?ر رفتن‏هاى آنان كه در پاى قصر آنها جان داده‏اند �? شرايط اجتماعى به آنها اجازه انتخاب همسر نمى‏داده است‏سك�?ت نمايد. ده‏ها �? صدها زنانى كه در حرمسراها بسر مى‏برده‏اند،در �?اقع حق طبيعى يك عده محر�?م �? بيچاره ب�?ده‏اند كه تا آخر عمر مجرد زيسته‏اند.

مسلما اگر اين د�? عامل معد�?م گردد;يعنى عفاف �? تق�?ا براى زن امر لازم شمرده ش�?د �? كاميابى جنسى جز در كادر ازد�?اج(اعم از دائم يا م�?قت)ناممكن گردد �? از طرف ديگر ناهم�?اريهاى اقتصادى،اجتماعى از ميان بر�?د �? براى همه افراد بالغ امكان استفاده از طبيعى‏ترين حق بشرى يعنى حق تاهل فراهم گردد،تشكيل حرمسرا امرى محال �? ممتنع خ�?اهد ب�?د.

يك نگاه مختصر به تاريخ نشان مى‏دهد كه قان�?ن ازد�?اج م�?قت ك�?چكترين تاثيرى در تشكيل حرمسرا نداشته است.خلفاى عباسى �? سلاطين عثمانى كه بيش از همه به اين عن�?ان شهرت دارند،هيچ كدام پير�? مذهب شيعه نب�?ده‏اند كه از قان�?ن ازد�?اج م�?قت استفاده كرده باشند.

سلاطين شيعه مذهب با آنكه مى‏ت�?انسته‏اند اين قان�?ن را بهانه كار قرار دهند، هرگز به پايه خلفاى عباسى �? سلاطين عثمانى نرسيده‏اند.اين خ�?د مى‏رساند كه اين ماجرا معل�?ل ا�?ضاع خاص اجتماعى ديگر است.

11- آيا تشريع ازد�?اج م�?قت‏براى تامين ه�?سرانى است؟

اما بخش د�?م.در هر چيزى اگر بش�?د ترديد كرد،در اين جهت نمى‏ت�?ان ترديد كرد كه اديان آسمانى عم�?ما بر ضد ه�?سرانى �? ه�?ا پرستى قيام كرده‏اند،تا آنجا كه در ميان پير�?ان غالب اديان ترك ه�?سرانى �? ه�?ا پرستى به ص�?رت تحمل رياضتهاى شاقه درآمده است.

يكى از اص�?ل �?اضح �? مسلم اسلام مبارزه با ه�?ا پرستى است.قرآن كريم ه�?اپرستى را در رديف بت پرستى قرار داده است.در اسلام آدم‏«ذ�?اق‏»يعنى كسى كه هدفش اين است كه زنان گ�?ناگ�?ن را م�?رد كامج�?يى �?«چشش‏»قرار دهد،ملع�?ن �? مبغ�?ض خدا�?ند معرفى شده است.ما آنجا كه راجع به طلاق بحث مى‏كنيم مدارك اسلامى اين مطلب را نقل خ�?اهيم كرد.

امتياز اسلام از برخى شرايع ديگر به اين است كه رياضت �? رهبانيت را مرد�?د مى‏شمارد،نه اينكه ه�?اپرستى را جايز �? مباح مى‏داند.از نظر اسلام تمام غرايز(اعم از جنسى �? غيره)بايد در حد�?د اقتضاء �? احتياج طبيعت اشباع �? ارضاء گردد.اما اسلام اجازه نمى‏دهد كه انسان آتش غرايز را دامن بزند �? آنها را به شكل يك عطش پايان ناپذير ر�?حى درآ�?رد.از اين ر�? اگر چيزى رنگ ه�?ا پرستى يا ظلم �? بى‏عدالتى به خ�?د بگيرد،كافى است كه بدانيم مطابق منظ�?ر اسلام نيست.

جاى ترديد نيست كه هدف مقنن قان�?ن ازد�?اج م�?قت اين نب�?ده است كه �?سيله عياشى �? حرمسراسازى براى مردم ه�?ا پرست �? �?سيله بدبختى �? دربدرى براى يك زن �? يك عده ك�?دك فراهم سازد.

تش�?يق �? ترغيب فرا�?انى كه از طرف ائمه دين به امر ازد�?اج م�?قت‏شده است، فلسفه خاصى دارد كه عن قريب ت�?ضيح خ�?اهم داد.

12- حرمسرا در دنياى امر�?ز

اكن�?ن ببينيم دنياى امر�?ز با تشكيل حرمسرا چه كرده است.دنياى امر�?ز رسم حرمسرا را منس�?خ كرده است.دنياى امر�?ز حرمسرادارى را كارى ناپسند مى‏داند �? عامل �?ج�?د آن را از ميان برده است.اما كدام عامل؟آيا عامل ناهم�?اريهاى اجتماعى را از ميان برده است �? در نتيجه همه ج�?انان ر�? به ازد�?اج آ�?رده‏اند �? از اين راه زمينه حرمسراسازى را از ميان برده است؟

خير،كار ديگرى كرده است;با عامل ا�?ل يعنى عفاف �? تق�?اى زن مبارزه كرده �? بزرگترين خدمت را از اين راه به جنس مرد انجام داده است.تق�?ا �? عفاف زن به همان نسبت كه به زن ارزش مى‏دهد �? ا�? را عزيز �? گرانبها مى‏كند،براى مرد مانع شمرده مى‏ش�?د.

دنياى امر�?ز كارى كرده است كه مرد عياش اين قرن نيازى به تشكيل حرمسرا با آنهمه خرج �? زحمت ندارد.براى مرد اين قرن از بركت تمدن غرب همه جا حرمسراست. مرد اين قرن براى خ�?د لازم نمى‏داند كه به اندازه هار�?ن الرشيد �? فضل بن يحيى برمكى پ�?ل �? قدرت داشته باشد تا به اندازه آنها جنس زن را در ن�?عهاى مختلف �? رنگهاى مختلف م�?رد بهره‏بردارى قرار دهد.

براى مرد اين قرن،داشتن يك ات�?مبيل س�?ارى �? ماهى د�? سه هزار ت�?مان در آمد كافى است تا آنچنان �?سيله عياشى �? بهره بردارى از جنس زن را فراهم كند كه هار�?ن الرشيد هم در خ�?اب نديده است.هتلها �? رست�?رانها �? كافه‏ها از پيشتر آمادگى خ�?د را به جاى حرمسرا براى مرد اين قرن اعلام كرده‏اند.

ج�?انى مانند عادل ك�?ت�?الى در اين قرن با كمال صراحت ادعا مى‏كند كه در آن �?احد بيست �? د�? معش�?قه در شكلها �? قيافه‏هاى مختلف داشته است.چه از اين بهتر براى مرد اين قرن!مرد اين قرن از بركت تمدن غربى چيزى از حرمسرادارى جز مخارج هنگفت �? زحمت �? دردسر از دست نداده است.

اگر قهرمان‏«هزار �? يك شب‏»سر از خاك بردارد �? امكانات �?سيع عيش �? عشرت �? ارزانى �? رايگانى زن امر�?ز را ببيند،به هيچ �?جه حاضر به تشكيل حرمسرا با آنهمه خرج �? زحمت نخ�?اهد شد،�? از مردم مغرب زمين كه ا�? را از زحمت‏حرمسرادارى معاف كرده‏اند تشكر خ�?اهد كرد �? بى‏درنگ اعلام خ�?اهد كرد تعدد ز�?جات �? ازد�?اج م�?قت ملغى،زيرا اينها براى مردان در برابر زنان تكليف �? مسؤ�?ليت ايجاد مى‏كند.

اگر بپرسيد برنده اين بازى دير�?ز �? امر�?ز معل�?م شد،پس بازنده كيست؟ متاسفانه بايد بگ�?يم آن كه هم دير�?ز �? هم امر�?ز بازى را باخته است،آن م�?ج�?د خ�?ش با�?ر �? ساده‏دلى است كه به نام جنس زن معر�?ف است.

13- منع خليفه از ازد�?اج م�?قت

ازد�?اج م�?قت از مختصات فقه جعفرى است;ساير رشته‏هاى فقهى اسلامى آن را مجاز نمى‏شمارند.من به هيچ �?جه مايل نيستم �?ارد نزاع اسلام بر انداز شيعه �? سنى بش�?م. در اينجا فقط اشاره مختصرى به تاريخچه اين مساله مى‏كنم.

مسلمانان اتفاق �? اجماع دارند كه در صدر اسلام ازد�?اج م�?قت مجاز ب�?ده است �? رس�?ل اكرم در برخى از سفرها كه مسلمانان از همسران خ�?د د�?ر مى‏افتادند �? در ناراحتى بسر مى‏بردند،به آنها اجازه ازد�?اج م�?قت مى‏داده است.�? همچنين م�?رد اتفاق مسلمانان است كه خليفه د�?م در زمان خلافت‏خ�?د نكاح منقطع را تحريم كرد. خليفه د�?م در عبارت معر�?ف �? مشه�?ر خ�?د چنين گفت:«د�? چيز در زمان پيغمبر ر�?ا ب�?د، من امر�?ز آنها را ممن�?ع اعلام مى‏كنم �? مرتكب آنها را مجازات مى‏نمايم:متعه زنها �? متعه حج‏».

گر�?هى از اهل تسنن عقيده دارند كه نكاح منقطع را پيغمبر اكرم خ�?دش در ا�?اخر عمر ممن�?ع كرده ب�?د �? منع خليفه در �?اقع اعلام ممن�?عيت آن از طرف پيغمبر اكرم ب�?ده است.�?لى چنانكه مى‏دانيم عبارتى كه از خ�?د خليفه رسيده است،خلاف اين مطلب را بيان مى‏كند.

ت�?جيه صحيح اين مطلب همان است كه علامه كاشف الغطاء بيان كرده‏اند.خليفه از آن جهت‏به خ�?د حق داد اين م�?ض�?ع را قدغن كند كه تص�?ر مى‏كرد اين مساله داخل در ح�?زه اختيارات �?لى امر مسلمين است;هر حاكم �? �?لى امرى مى‏ت�?اند از اختيارات خ�?د به حسب مقتضاى عصر �? زمان در اين گ�?نه ام�?ر استفاده كند.

به عبارت ديگر،نهى خليفه نهى سياسى ب�?د نه نهى شرعى �? قان�?نى.طبق آنچه از تاريخ استفاده مى‏ش�?د،خليفه در د�?ره زعامت،نگرانى خ�?د را از پراكنده شدن صحابه در اقطار كش�?ر تازه �?سعت‏يافته اسلامى �? اختلاط با ملل تازه مسلمان پنهان نمى‏كرد; تا زنده ب�?د مانع پراكنده شدن آنها از مدينه ب�?د;به طريق ا�?لى از امتزاج خ�?نى آنها با تازه مسلمانان قبل از آن كه تربيت اسلامى عميقا در آنها اثر كند ناراضى ب�?د �? آن را خطرى براى نسل آينده به شمار مى‏آ�?رد،�? بديهى است كه اين علت امر م�?قتى بيش نب�?د.�? علت اينكه مسلمين آن�?قت زير بار اين تحريم خليفه رفتند اين ب�?د كه فرمان خليفه را به عن�?ان يك مصلحت‏سياسى �? م�?قتى تلقى كردند نه به عن�?ان يك قان�?ن دائم،�? الا ممكن نب�?د خليفه �?قت‏بگ�?يد پيغمبر چنان دست�?ر داده است �? من چنين دست�?ر مى‏دهم �? مردم هم سخن ا�? را بپذيرند.

�?لى بعدها در اثر جريانات بخص�?صى‏«سيره‏»خلفاى پيشين،بالاخص د�? خليفه ا�?ل،يك برنامه ثابت تلقى شد �? كار تعصب به آنجا كشيد كه شكل يك قان�?ن اصلى به خ�?د گرفت. لهذا ايرادى كه در اينجا بر برادران اهل سنت ما �?ارد است‏بيش از آن است كه بر خ�?د خليفه �?ارد است.خليفه به عن�?ان يك نهى سياسى �? م�?قت-نظير تحريم تنباك�? در قرن ما-نكاح منقطع را تحريم كرد،ديگران نمى‏بايست‏به آن شكل ابديت‏بدهند.

بديهى است كه نظريه علامه كاشف الغطاء ناظر بدين نيست كه آيا دخالت‏خليفه از اصل صحيح ب�?د يا نب�?د،�? هم ناظر بدين نيست كه آيا مساله ازد�?اج م�?قت جزء مسائلى است كه �?لى شرعى مسلمين مى‏ت�?اند �? ل�? براى مدت م�?قت قدغن كند يا نه، بلكه صرفا ناظر بدين جهت است كه آنچه در آغاز ص�?رت گرفت‏با اين نام �? اين عن�?ان ب�?د �? به همين جهت م�?اجه با عكس العمل مخالف از طرف عم�?م مسلمين نگرديد.

به هر حال نف�?ذ �? شخصيت‏خليفه �? تعصب مردم در پير�?ى از سيرت �? ر�?ش كش�?ردارى ا�? سبب شد كه اين قان�?ن در محاق نسيان �? فرام�?شى قرار گيرد �? اين سنت كه مكمل ازد�?اج دائم است �? تعطيل آن ناراحتيها به �?ج�?د مى‏آ�?رد،براى هميشه متر�?ك بماند.

اينجا ب�?د كه ائمه اطهار-كه پاسداران دين مبين هستند-به خاطر اينكه اين سنت اسلامى متر�?ك �? فرام�?ش نش�?د آن را ترغيب �? تش�?يق فرا�?ان كردند.امام جعفر صادق عليه السلام مى‏فرم�?د:يكى از م�?ض�?عاتى كه من هرگز در بيان آن تقيه نخ�?اهم كرد م�?ض�?ع متعه است.

�? اينجا ب�?د كه يك مصلحت �? حكمت ثان�?ى با حكمت ا�?لى تشريع نكاح منقطع ت�?ام شد �? آن ك�?شش در احياء يك‏«سنت متر�?كه‏»است.به نظر اين بنده آنجا كه ائمه اطهار مردان زندار را از اين كار منع كرده‏اند به اعتبار حكمت ا�?لى اين قان�?ن است، خ�?استه‏اند بگ�?يند اين قان�?ن براى مردانى كه احتياجى ندارند �?ضع نشده است، همچنانكه امام كاظم عليه السلام به على بن يقطين فرم�?د:

«ت�? را با نكاح متعه چه كار �? حال آنكه خدا�?ند ت�? را از آن بى‏نياز كرده است.»

�? به ديگرى فرم�?د:

«اين كار براى كسى ر�?است كه خدا�?ند ا�? را با داشتن همسرى از اين كار بى‏نياز نكرده است.�? اما كسى كه داراى همسر است،فقط هنگامى مى‏ت�?اند دست‏به اين كار بزند كه دسترسى به همسر خ�?د نداشته باشد.»

�? اما آنجا كه عم�?م افراد را ترغيب �? تش�?يق كرده‏اند،به خاطر حكمت ثان�?ى آن يعنى‏«احياء سنت متر�?كه‏»ب�?ده است زيرا تنها ترغيب �? تش�?يق نيازمندان براى احياء اين سنت متر�?كه كافى نب�?ده است.

اين مطلب را به ط�?ر �?ض�?ح از اخبار �? ر�?ايات شيعه مى‏ت�?ان استفاده كرد.

به هر حال آنچه مسلم است اين است كه هرگز منظ�?ر �? مقص�?د قان�?نگذار ا�?ل از �?ضع �? تشريع اين قان�?ن �? منظ�?ر ائمه اطهار از ترغيب �? تش�?يق به آن اين نب�?ده است كه �?سيله ه�?سرانى �? ه�?ا پرستى �? حرمسرا سازى براى حي�?ان صفتان �? يا �?سيله بيچارگى براى عده‏اى زنان اغفال شده �? فرزندان بى‏سرپرست فراهم كنند.

14- حديثى از على عليه السلام

آقاى مهد�?ى ن�?يسنده‏«چهل پيشنهاد»در شماره‏87 مجله زن ر�?ز مى‏ن�?يسد:

«در كتاب الاح�?ال الشخصيه تاليف شيخ محمد اب�? زهره از امير المؤمنين نقل شده است: لا اعلم احدا تمتع �? ه�? محصن الا رجمته بالحجارة.»

آقاى مهد�?ى اين عبارت را اينچنين ترجمه كرده‏اند:

«هر گاه بدانم شخص نا اهلى متعه كرده است،حد زناى محصن را بر ا�? جارى ساخته �? سنگسارش خ�?اهم كرد.»

ا�?لا اگر بناست ما در مقابل گفتار امير المؤمنين عليه السلام تسليم باشيم، چرا اينهمه ر�?اياتى كه از آن حضرت در كتب شيعه �? غير شيعه در باب متعه ر�?ايت‏شده كنار بگذاريم �? به اين يك ر�?ايت كه ناقل آن يكى از علماى اهل تسنن است �? سند معل�?مى ندارد بچسبيم؟

از سخنان بسيار پر ارزش امير المؤمنين اين است كه:

«اگر عمر سبقت نمى‏جست �? متعه را تحريم نمى‏كرد،احدى جز افرادى كه سرشتشان منحرف است زنا نمى‏كرد».

يعنى اگر متعه تحريم نشده ب�?د،هيچ كس از نظر غريزه اجبار به زنا پيدا نمى‏كرد;تنها كسانى مرتكب اين عمل مى‏شدند كه هم�?اره عمل خلاف قان�?ن را بر عمل قان�?نى ترجيح مى‏دهند.

ثانيا معنى عبارت بالا اين است:«هر گاه بدانم شخص زندارى متعه كرده است،ا�? را سنگسار مى‏كنم‏».من نمى‏دانم چرا آقاى مهد�?ى كلمه‏«محصن‏»را كه به معنى مرد زندار است‏«نا اهل‏»ترجمه كرده‏اند.

عليهذا مقص�?د ر�?ايت اين است كه افراد زندار حق ندارند نكاح منقطع كنند.�? اگر مقص�?د اين ب�?د كه هيچ كس حق ندارد متعه بگيرد،قيد«�? ه�? محصن‏»لغ�? ب�?د.

پس اين ر�?ايت،اگر اصلى داشته باشد،آن نظر را تاييد مى‏كند كه مى‏گ�?يد: «قان�?ن متعه براى مردمان نيازمند به زن يعنى افراد مجرد يا افرادى كه همسرانشان نزدشان نيستند تشريع شده است‏».پس اين ر�?ايت دليل بر ج�?از ازد�?اج م�?قت است نه دليل بر حرمت آن.


15- انتقادات

ن�?يسنده‏«چهل پيشنهاد»در شماره‏87 مجله زن ر�?ز نكاح منقطع را م�?رد نقد قرار داده است.

ا�?لا مى‏گ�?يد:

«م�?ض�?ع قان�?ن نكاح يا ازد�?اج منقطع ط�?رى ناراحت كننده است كه حتى ن�?يسندگان قان�?ن ازد�?اج نت�?انسته‏اند در خص�?ص آن شرح �? تفصيل بدهند.مثل اينكه از كار خ�?دشان ناراضى ب�?ده‏اند كه فقط براى حفظ ظاهر،به م�?جب م�?اد 1075،1076،1077 الفاظ �? عباراتى سرهم بندى كرده گذشته‏اند.

تنظيم كنندگان م�?اد قان�?نى مرب�?ط به نكاح منقطع(متعه)ط�?رى از كار خ�?دشان ناراضى ب�?ده‏اند كه اساسا عقد مزب�?ر را تعريف نكرده‏اند �? تشريفات �? شرايط آن را ت�?ضيح نداده‏اند...»

سپس آقاى ن�?يسنده خ�?دشان اين نقص قان�?ن مدنى را جبران مى‏كنند �? نكاح منقطع را تعريف مى‏كنند �? مى‏گ�?يند:

«نكاح مزب�?ر عبارت است از اينكه زن مجرد در برابر اخذ اجرت �? دستمزد معين �? مشخص در مدت �? زمانى معل�?م �? معين �? ل�? چند ساعت �? يا چند دقيقه خ�?دش را براى قضاى شه�?ت �? تمتع �? اجراى اعمال جنسى در اختيار مرد مى‏گذارد.»

آنگاه مى‏گ�?يند:

«براى ايجاب �? قب�?ل عقد نكاح مزب�?ر در كتب فقه شيعه الفاظ عربى مخص�?ص ذكر شده است كه قان�?ن مدنى به آنها اشاره �? ت�?جه نكرده �? مثل اينكه از نظر قان�?نگذار به هر لفظى كه دلالت‏بر مقص�?د بالا(يعنى مفه�?م اجاره �? دستمزد گرفتن)نمايد �? ل�? غير عربى هم باشد �?اقع مى‏ش�?د».

از نظر آقاى ن�?يسنده:

الف.قان�?ن مدنى نكاح منقطع را تعريف نكرده �? شرايط آن را ت�?ضيح نداده است.

ب.ماهيت نكاح منقطع اين است كه زن خ�?د را در مقابل دستمزد معينى به مردى اجاره مى‏دهد.

ج.از نظر قان�?ن مدنى هر لفظى كه دلالت‏بر مفه�?م م�?رد اجاره �?اقع شدن زن بكند،براى ايجاب �? قب�?ل نكاح منقطع كافى است.

من از آقاى ن�?يسنده دع�?ت مى‏كنم يك بار ديگر قان�?ن مدنى را مطال