شر�?ع، نقطه ي صفر نيست، آغاز راه است. قبل از آن كه در نقطه ي شر�?ع قرار بگيريم، بايد آمادگى لازم را به‏دست بي�?ريم. بايد با پَست �? بلند �? م�?انع آن آشنايى داشت؛ �?گرنه از ادامه حركت بازخ�?اهيم ماند. براى هر راهى، آغاز �? انجامى است. از شر�?ع تا پايان، خ�?دب�?رى، استقامت، شهامت �? ايمان مى‏خ�?اهد. بايد شرايط لازم را در خ�?دمان ايجاد كنيم. بايد با آنچه پيش‏ر�? داريم آشنا ش�?يم. ك�?له‏بار سفرمان بايد پر باشد از اطّلاعات �? تجربه. بايد راه را از بَلَد آن بپرسيم. بايد چگ�?نه پيم�?دن را از كسى بپرسيم كه راه پيم�?ده است. زندگى يك حركت دايم است. بايد خ�?دمان را آماده ي اين سفر كنيم. آنچه را براى اين سفر لازم است مهيّا كنيم. دستْ‏پاچه نش�?يم. ببينيم براى اين سفر چه چيز احتياج داريم. به فكر سرما �? گرمايش باشيم؛ به فكر تن‏پ�?ش مناسب؛ به فكر آذ�?قه ي م�?رد نياز. مگر مى‏ش�?د به سفر رفت �? به فكر هيچ چيز نب�?د. پس با آرامش خاطر به هر آنچه لازم داريم فكر كنيم. با صبر �? ح�?صله، �?سايل سفر را آماده كنيم. عجله نكنيم. اگر چيزى را فرام�?ش كنيم، بايد راه رفته را برگرديم



. سفر زندگى، بزرگ‏ترين سفر تمام عمر ماست. بايد شش‏دانگ ح�?اسمان جمع باشد. بايد از اين هفتْ‏خ�?ان، به سلامت بگذريم؛ همچ�? هفت‏خ�?ان رستم كه حكيم اب�?القاسم فرد�?سى در شاهنامه �?رده است.
راستى، از داستان هفت‏خ�?ان رستم، آگاهى دارى؟

هفت‏خ�?ان، هفت �?ادى �? منزل ب�?ده است. �?قتى كيك�?�?س در مازندران به بند افتاده ب�?د، رستم، براى نجات �? به مازندران مى‏رفت كه در ميان راه، چندجا، دي�?ان �? جاد�?گران را كشت، پس از هفت ر�?ز به مازندران رسيد �? كيك�?�?س را نجات داد. به سبب آن كه از هر منزلى كه مى‏گذشت �? به شكرانه آن ضيافتى برپا مى‏كرد، آن را هفت‏خ�?ان گفته‏اند. آنچه دراين هفت‏خ�?ان، هر لحظه، خ�?د مى‏نماياند آرامشى است كه رستم از ابتدا تا انتهاى سفر دارد. مگر مى‏ش�?د با اضطراب، راه پيم�?د �? از م�?انع، جان سالم به در بُرد �? به مقصد رسيد؟ حركت، استقامت مى‏خ�?اهد �? دلى آرام. با پريشانْ‏خاطرى، ره به جايى نخ�?اهيم بُرد. حال، سرى به هفت‏خ�?ان رستم مى‏زنيم �? ببينيم آيا در نقطه ي شر�?ع قرار گرفته‏ايم تا از هفت‏خ�?ان زندگى بگذريم؟

خ�?ان �?ل:

رستم، در راه، براى استراحت، دمى مى‏آسايد �? به خ�?اب مى‏ر�?د. شيرى در آن ح�?الى، �? را مى‏بيند �? قصد رستم مى‏كند. چ�?ن مى‏خ�?اهد نزديك ش�?د، رخش در مقابلش درمى‏آيد �? �? را از پا درمى‏�?رد. �?قتى رستم بيدار مى‏ش�?د، مى‏بيند كه به همّت رخش، از شرّ شير، رهايى يافته است. پس خد�?ند جهان را شكر مى‏كند.

تهمتن، مركبى رام شده دارد كه به �?قتش به كمك �? مى‏آيد.

حال، ما در سفر زندگى‏مان، آيا نفْسمان را همچ�?ن رخش، تربيت كرده‏ايم كه تحت فرمان عقل �? ايمانمان باشد �? در برابر نعره ي ددان رهزن، نهراسد �? بر فرقشان بك�?بد؟

خ�?ان د�?م:

رستم پس از آن به راه افتاد �? به بيابانى سخت گرم �? بى‏آب رسيد؛ آن‏گ�?نه كه نزديك ب�?د هر د�? از تشنگى هلاك ش�?ند. تهمتن آن‏قدر به درگاه خد�?ند تضرّع �? زارى كرد تا از رحمت خد�?ندى، ميشى صحرايى پيدا شد �? رستم در پى �? رفت. به راهنمايى آن ميش، به چشمه ي آبى رسيد �? جان به سلامت به در بُرد. پس خد�?ند را شكر كرد.

خد�?ند، پس از مشاهده ي تضرّع رستم به درگاهش، ميشى سر راه �? قرار مى‏دهد تا به چشمه برسد. آيا تا به حال، اشك �? آه �? ناله ي نيمه شبى داشته‏ايم تا ستاره‏اى راه به ما بنماياند �? به چشمه ي آب حيات، راهنمايى‏مان كند؟ همان‏گ�?نه كه لسان‏الغيب فرم�?ده است:

د�?ش �?قت سحر از غصه نجاتم دادند

�?اندر آن ظلمت شب، آب حياتم دادند

خ�?ان س�?م:

پس از آن، رستم عزم شكار كرد. گ�?رى به بند تير �? گرفتار آمد �? از گرسنگى نجات پيدا كرد. بعد از غذا، كنار چشمه دراز كشيد �? به خ�?اب رفت. در آن بيابان، اڿدهايى ب�?د، بس

هراس‏�?ر �? سهمگين كه هيچ جان�?رى از دست �? در آن بيابان، آس�?ده نب�?د. رخش چ�?ن اڿدها را ديد، سُم بر زمين ك�?بيد �? رستم بيدار شد. تهمتن به نبرد اڿدها برخاست �? رخش هم �? را كمك كرد تا عاقبت، سر از تن اڿدها جدا كرد. پس خد�?ند عالم را شكر كرد.

تهمتن به كمك رخش، سر از تن اڿدها جدا كرد. آيا ما ت�?انسته‏ايم اڿدهاى نفس را در خ�?يشتن بكشيم؟ به ق�?ل م�?لانا:

نفس، اڿدهاست �? كى مرده است

از غم بى‏آلتى افسرده است

خ�?ان چهارم:

رستم پس از آن، بر رخش س�?ار شد �? به راه افتاد تا به چشمه‏اى �? سبزه‏زارى رسيد. كنار چشمه، خ�?راكى �? اسباب عيش فراهم ديد. از خ�?راكى‏ها خ�?رد �? ر�?د در دست گرفت �? ن�?اخت. زنى جاد�?گر، همين كه �?از ر�?د شنيد، حاضر شد. رخسار خ�?د به سان بهار آراسته ب�?د. رستم به ستايش خد�?ند لب گش�?د. آن زن همين كه نام خدا را شنيد، رنگ �?ى برگشت �? سياه شد �? ر�? برگردانيد. رستم، همان دم، كمند انداخت �? جاد�? را به بند كشيد �? گفت: «ت�? كيستى كه آن چنان ب�?دى �? اينك نام خدا را شنيده‏اى اين چنين سياه گشته‏اى. بايد آن چنان كه هستى خ�?يش را به من بنمايى.»

رستم ديد آن زن جاد�?گر به شكل گنده پيرى درآمد. پس خنجر كشيد �? آن را د�? نيم كرد �? خد�?ند را شكر كرد.

�?قتى رستم نام خد�?ند بر زبان مى‏�?رد، زن جاد�?گر، ر�?سياه مى‏ش�?د، با آن كه در ابتدا، براى فريفتن، رخسارى آراسته است. حال من �? ت�? چگ�?نه‏ايم؟ آيا تا ياد خد�?ند در دل داريم �? نام شريفش بر زبان، دي�? �?س�?اس بازپس مى‏ر�?د �? خ�?د را كنار مى‏كشد؟ خنّاس در س�?ره ي مباركه ي ناس، صفت دي�? �?س�?اس است. چه قدر زبان �? دلمان يكى است تا اين دي�?صفت از پيش ر�?ى ما رخت بربندد.

خ�?ان پنجم:

پس از آن، رستم به راه افتاد تا به دشتى خرم رسيد �? رخش را به چرا رها كرد �? خ�?د استراحت كرد. دشتبان آمد �? ديد كه رخش در سبزه‏زار مى‏چرد �? رستم در خ�?اب. خشمگين به س�?ى رستم آمد �? با چ�?بدستى به پاى رستم زد �? پرخاش كرد كه: «چرا اسب را در سبزه‏زار رها كردى؟». رستم برخاست �? د�? گ�?ش دشتبان از بيخ بركند �? به دست �? داد. دشتبان با د�? گ�?ش كنده شكايت به �?لاد برد. �?لاد، دي�?ى ب�?د سهمگين كه در آن مرز �? ب�?م، بزرگ همه ب�?د. �?لاد چ�?ن دشتبان را آن‏گ�?نه ديد، با سپاه خ�?د به س�?ى رستم آمد �? پس از نبردى، لشكر �?لاد شكست خ�?رد �? ر�? به گريز نهاد �? �?لاد نيز گزيرى جز گريز نديد. رستم به دنبال �? رخش تاخت �? كمند انداخت �? �? را از اسب به زمين افكند. رستم به �? گفت: «اگر مى‏خ�?اهى خ�?ن ت�? را نريزم، بايد نشانم دهى كه دي�? سپيد، ك�?�?س شاه را كجا در بند كرده است». �?لاد پذيرفت �? با رستم به راه افتاد.

رستم به جايى قدم مى‏نهد كه مهتر �? بزرگشان، دي�?ى سهمگين است �? سرانجام بر �? پير�?ز مى‏ش�?د. من �? ت�? در سفر زندگى‏مان، از اين‏گ�?نه جاها پيش ر�? داريم. بايد از چنان ت�?انايى برخ�?ردار باشيم كه بر هر دي�?ى فايق آييم. �?قتى هدف، مشخّص باشد، �?قتى سرانجام را نيك�? ببينيم، اين‏گ�?نه خاره‏ها �? خرسنگ‏ها بر سر راهمان، ما را از ادامه ي مسير باز نخ�?اهد داشت �? با سرانگشت تدبير، هم�?ار خ�?اهد شد.

خ�?ان ششم:

در ميان راه، ارڿنگ‏دي�? - كه �? �? پ�?لاد از پهل�?انان �? پير�?ان دي�? سپيد ب�?دند �? ارڿنگ‏دي�? از ديگر دي�?ان، دليرتر �? سالارشان ب�?د - جل�? ي راه رستم را گرفت �? با �? نبرد كرد. سرانجام، ارڿنگ به دست رستم به خ�?ارى كشته شد. ديگر دي�?ان، چ�?ن سالارشان را چنان ديدند، ر�? به فرار نهادند.

در اين خ�?ان، رستم از پس دي�? دلير ديگرى برمى‏آيد �? �? را مى‏كشد. حال، راه از خ�?ان پنجم پر از دي�?صفتان مى‏ش�?د. اگر امر�?ز دي�?ى را از پاى در�?رديم، اين‏گ�?نه نيست كه خيال، راحت داريم �? بگ�?ييم تمام شد. �?قتى زندگى، يك حركت از دامنه ي ك�?ه تا قله ي آن است، هرچه قدر به قله نزديك‏تر مى‏ش�?يم، آزمايش‏ها سنگين‏تر مى‏ش�?د. آن كس در اين راه از امتحان، سربلند بير�?ن مى‏آيد كه در تمام راه، استقامت به خرج دهد �? از سختى امتحان‏ها نهراسد.

خ�?ان هفتم:

رستم با �?لاد، چ�?ن به شهرى كه ك�?�?س شاه گرفتار ب�?د �?ارد شدند، رخش رستم، شيهه‏اى چ�?ن رعد بر�?رد. ك�?�?س چ�?ن شيهه ي رخش را شنيد، دريافت كه رستم به شهر �?ارد شد. بسيار خ�?شحال شد �? به يارانش گفت: «اند�?ه �? گرفتارى ما به سرآمد». رستم نزد ك�?�?س آمد. ك�?�?س به �? گفت: «بايد كارى كرد كه دي�?ان نفهمند؛ �?گرنه رنج‏هاى ت�? بى‏نتيجه ش�?د. اكن�?ن دي�? سپيد كه بزرگ دي�?ان است در فلان غار است �? بى‏خبر. بايد كار �? را بسازى.»

رستم به س�?ى آن غار رهسپار شد. غارى ديد چ�?ن د�?زخ. پس �?ارد شد �? با دي�? سپيد جنگيد �? عاقبت، بر �?ى چيره گشت �? �? را كشت. دي�?ان ديگر همين كه اين �?اقعه را ديدند، ر�? به هزيمت گذاشتند. رستم سر �? ر�? شست �? به درگاه خد�?ند نيايش �? ستايش كرد.

سرانجام، رستم بر بزرگ دي�?ان - دي�? سپيد -، غلبه مى‏كند �? از اين امتحان سربلند بير�?ن مى‏آيد.

حال به راهى كه پيش‏ر�? داريم بنگريم تا از غارهاى آتشين بگذريم. اينك در پايان راه، آتش رخ مى‏نماياند �? از نهاد دي�? بد سرشت، تن�?ره مى‏كشد. مرد راه باشيم �? خم به ابر�? ني�?ريم. پايمردى نشان دهيم �? عزّت �? سربلندى به ه�?ا �? ه�?س نفر�?شيم �? از هفت‏خ�?ان زندگى به سلامت بگذريم. همچ�? شيخ عطّار باشيم كه عارف جامى درباره ايشان گفت:

هفت شهر عشق را عطار گشت

ما هن�?ز اندرخم يك ك�?چه‏ايم

منبع: سردبير مجله حديث زندگي – عبدالله حسن زاده