تا به حال چند نفر را ديده ايد که پس از رسيدن به دهه ي ششم يا هفتم زندگي، همه چيز را براي خ�?د تمام شده پنداشته �? در مقابل هر فکر �? پيشنهاد جديد از ته دل آهي مي کشند �? مي گ�?يند: از ما که گذشت، کاش زماني که مي ت�?انستيم انجام مي داديم؟

تا به حال چند شعر در �?صف رسيدن سن، به پنجاه �? هفت شنيده ايد؟

مه لقا ملاح، زن قدرتمندي است که مديريّت را پس از بازنشستگي �? در سن هشتاد سالگي آغاز کرده است �? اينک در آستانه ي ن�?د �? يک سالگي هن�?ز ايستاده �? همچنان پر اشتياق از برنامه هاي در دست اقدامش براي آينده مي گ�?يد.

تشکّل تحت مديريّت �?"جمعيّت زنان مبارزه با آل�?دگي محيط زيست" است. جمعيّتي که در دهه ي اخير حد�?د سيصد برنامه در زمينه ي محيط زيست انجام داده است. حجم �? تاثيرگذاري برنامه هاي �?ي به گ�?نه اي ب�?ده است که به ملّاح لقب "مادر محيط زيست ايران" را داده اند. مادربزرگ �? بي بي خانم استرآبادي، زن ر�?شنفکري ب�?ده که با �?ج�?د مق�?مت هاي سنّت گرايان زمان مشر�?طه، ت�?انسته نخستين مدرسه ي دخترانه در ايران را راه اندازي کند.

�?در مصاحبه ي سه ساعته اش، پر انرڿي صحبت مي کند، صحبت هاي �? همه چيز را در برمي گيرد. جامعه شناسي، فرهنگ، محيط زيست، سياست �? ... هر چند به دليل محد�?ديّت امکان �?ردن همه ي مصاحبه ي �? �?ج�?د ندارد، امّا بايد اعتراف کنم که در ط�?ل مصاحبه براي نخستين بار در زندگي ام به �?غبطه خ�?ردم. ديل کارنگي کتابي ن�?شته است با عن�?ان" پير نش�?يد �? رشد کنيد" که به بيان سرگذشت کساني مي پردازد که بعد از 65 سالگي در زندگي خ�?د دست به فعّاليّت هاي بزرگ زده اند. قطعاً اگر کارنگي امر�?ز در ايران ب�?د �?اين خانم قدرتمند را مي ديد برگ ديگري به صفحات اين کتاب افز�?ده مي شد.

*کمي از خ�?دتان بگ�?ييد؟

- من مه لقا ملاح هستم. مت�?لد سال 1294، کارمند بازنشسته دانشگاه تهران �? آخرين سمتم نيز رييس کتابخانه ر�?ان شناسي دانشگاه ب�?ده است. در حين کار، هم درس مي خ�?اندم �? هم فعاليت اجتماعي مي کردم. حد�?د 50 سال در زمينه حق�?ق زنان مطالعه کرده ام. چهار فرزند دارم که د�? تا از آن ها مدرک دکترا �? د�? نفرشان مدرک مهندسي دارند.

پس از بازنشستگي در سال 74،جمعيّت، زنان مبارزه با آل�?دگي محيط زيست را راه اندازي کردم که هم اکن�?ن در 17 استان �? 4 شهرستان شعبه دارد �? بيش از 5 هزار نفر در سراسر کش�?ر در آن عض�?يّت دارند.



*درباره فعّاليّت هاي اين جمعيّت کمي ت�?ضيح دهيد؟

- ما در ط�?ل فعّاليّت ها حد�?د 300 برنامه در زمينه محيط زيست انجام داده ايم امّا ر�?يکرد اصلي ما آم�?زش ب�?ده است. ما در مدارس کش�?ر، انجمن د�?ستان زمين را تشکيل داديم. سپس در ط�?ل سه سال، معلّمان 560 مدرسه را آم�?زش داديم �? از آن ها خ�?استيم تا اين آم�?خته ها را به دانش آم�?زان منتقل کنند. سپس به سراغ دانشگاه ها رفتيم �? از مس�?�?لين آم�?زش عالي کش�?ر خ�?استيم که براي همه رشته ها د�? �?احد اجباري محيط زيست اختصاص دهند که با ارايه آن به ص�?رت اختياري م�?افقت شد.

*شما در سن 90 سالگي بسيار فعّال �? سرزنده هستيد. چگ�?نه ت�?انستيد انگيزه �? انرڿي خ�?د را در اين سطح حفظ کنيد؟

- اين به فلسفه ي زندگي هر کسي برمي گردد. براي من فلسفه ي زندگي حرکت است. شما اگر نيم ساعت، دست تان را حرکت ندهيد، مي بينيد که خ�?اب مي ر�?د �? بايد آن قدر آن را ماساڿ دهيد تا د�?باره به سيستم بدنتان متصل ش�?د. حتّي طبّ جديد مي گ�?يد که بيمار را زياد نخ�?ابانيد �? زماني که به ه�?ش آمد بلافاصله حرکتش دهيد چرا که سل�?ل زنده بايد در حال حرکت باشد. برخلاف تص�?ر عم�?مي، اخيراً تحقيقات نشان داده کساني که بيشتر در حال خ�?اب �? استراحتند معم�?لاً ز�?دتر از بقيه پير �? نات�?ان مي ش�?ند.

*به نظر مي رسد سن احساسي شما بسيار کمتر از سن شناسنامه تان باشد؟

- من هرگز 90 سالگي ام را ب�?ر نکرده ام �? به لحاظ احساسي فکر مي کنم که هر ر�?ز دارم ج�?ان تر مي ش�?م. بچه هايم به من مي گ�?يند ت�? هرگز نمي ت�?اني ر�?ي صندلي يک جا بنشيني.


به هم سنّ �? سال هاي خ�?دم مي گ�?يم که با مسايل جديدتر بايد با عينک جديد نگريست �? نبايد اين مسايل باعث ناراحتي آن ها ش�?د.
*تف�?ت عمده ي زنان با مردان چيست؟

- ممکن است از لحاظ فيزيکي تف�?ت هايي باشد امّا تمام کارهايي را که يک مرد مي ت�?اند انجام دهد از عهده ي زن هم برمي آيد. حتّي امر�?ز زناني هستند که کارهايي مثل خلباني �? فضان�?ردي را که در گذشته کارهاي مردانه محس�?ب مي شدند، انجام مي دهند. متاسفانه در ادبيّات ما، زنان بسيار تحقير شده اند �? حتي �?اڿه ي"ضعيفه" به آن ها اطلاق شده است. يکي از مبارزات ما اين ب�?دکه به زنان بگ�?ييم شما بسيار قدرتمند هستيد �? حتّي ن�?ع غذايي که مي خ�?ريد مي ت�?اند جنسيّت يک انسان ديگر را تعيين کند.

*فمينيسم يعني چه؟

- س�?ال خ�?بي کرديد. بعد از اين که انقلاب صنعتي به �?ج�?د آمد �? زنان �?ارد بازار کار شدند سازمان هايي تشکيل شدند تا بت�?انند از حق�?ق زنان دفاع کنند. فيمنيسم �?ليّه ن�?عي جدايي بين زن �? مرد را القا مي کرد �? به برتري زنان معتقد ب�?د. اين در �?اقع �?اکنشي به قرن ها مردسالاري ب�?د. اما از قرن 19 معناي فمينيسم تکامل يافت �? به معني برابري حق�?ق زن �? مرد به کار رفت.

*مهم ترين معضل زيست محيطي کش�?ر چيست؟

- آل�?دگي شديد ه�?ا به �?يڿه در شهرهاي بزرگ.

*فکر مي کنيد در کاري غير از محيط زيست هم مي ت�?انيد مدير م�?فقي باشيد؟

- برخي از افراد دانا مدير هستند �? از سنين پايين سعي دارند رهبري جريانات مختلف را بر عهده بگيرند. حتي �?قتي به پسر بچه هايي که ت�?ي ک�?چه ها ف�?تبال بازي مي کنند دقّّت مي کنيد مي بينيد که برخي از آن ها از ابتدا پيشقدم شده �? تيم تشکيل مي دهند �? بعضي منتظر مي مانند تا ديگران آن ها را به تيمشان دع�?ت کنند. آن ها که براي تشکيل تيم پيشقدم مي ش�?ند مديران بالفطره اند. من هم از ک�?دکي چنين شخصيتي داشتم �? هميشه علاقه مند ب�?دم که افرادي را د�?ر هم جمع کنم �? تيم تشکيل دهم. براي همين فکر مي کنم اگر در زمينه ديگري هم کار مي کردم مي ت�?انستم م�?فّق باشم.

*آخرين کاري که د�?ست داريد در زندگي انجام دهيد چيست؟

- پاکسازي س�?احل کش�?ر به �?يڿه س�?احل درياي مازندران

*آينده را چط�?ر مي بينيد؟

- کسي که به تکامل معتقد باشد آينده را هيچ �?قت ايستا نمي بيند. تکامل يعني اين که تمام گرد�?نه طبيعت در حال تغيير است. ج�?ان الان، ج�?ان 20 ساله پيش نيست �? ج�?ان 20 سال آينده هم ج�?ان الان نخ�?اهد ب�?د. براي همين من هميشه به آينده اميد�?ارم.


از همه خانم ها مي خ�?اهم که در خانه نمانند چرا که فضاي خانه محد�?د است �? انسان را تک بعدي �? محد�?د بار مي �?رد �? مانع پيشرفت مي ش�?د.

*م�?فّقيّت را چگ�?نه تعريف مي کنيد؟

- م�?فّقيّت، به ط�?ر کلي رضايت خاطري است که م�?ج�?دي از يک حرکتش داشته باشد. امّا من به م�?فّقيّت بسيار جزيي نگاه مي کنم. يعني هميشه بخش هاي مختلف کار را ارزيابي مي کنم �? مي گ�?يم در فلان قسمت م�?فّق ب�?ده ايم �? در فلان قسمت نياز به کار بيشتري داريم. مثل دانش آم�?زي که کارنامه اش را دريافت مي کند �? مي بيند در درس رياضي نمره اش خ�?ب است �?لي مثلاً در عل�?م نياز به مطالعه ي بيشتري دارد. به دليل همين ن�?ع نگرش، تعريف من از م�?فّقيّت �? شکست بيشتر نسبي است.

*شيرين ترين خاطره از کارتان را تعريف کنيد؟

- زماني همراه با اعضاي جمعيّت به يکي از فقيرترين ر�?ستاهاي کش�?ر رفته ب�?ديم. پس از د�? سه ساعت هيچ خانمي را در ر�?ستا نديديم. از يکي از اهالي پرسيديم: پس خانم ها کجا هستند؟ با تعجّب پاسخ داد: خانم؟ مگر خانم ها هم مي ت�?انند از خانه بير�?ن بيايند؟ خلاصه به مدت هفت، هشت ر�?ز با مردان آن ر�?ستا صحبت کرديم تا جايي که بسياري از آن ها به همسرانشان اجازه دادند که از خانه بير�?ن بيايند. به غير از اين، از ثر�?تمندان شهرهاي اطراف کمک جمع کرديم �? به مردم فقير ر�?ستا داديم، از سازمان منابع طبيعي استان برايشان درخت گرفتيم �? کاشتيم. براي بچّه هايشان مهدک�?دک درست کرديم �? شي�?ه صحيح جمع �?ري زباله را به آن ها ياد داديم. بعد از ده ر�?ز که ما آن جا ب�?ديم چهره ي ر�?ستا کاملاً تغيير کرد.

*چه ت�?صيّه اي براي خ�?انندگان داريد؟

- سعي کنند خ�?دشان را بشناسند �? با ديگران ارتباط برقرار کنند. ت�?انمندي هايشان را ب�?ر کنند �? در عين حال نارسايي هايشان را نيز بشناسند �? بر آن ها مديريّت کنند �? نگذارند که نارسايي ها بر آن ها حک�?مت کنند.

به هم سنّ �? سال هاي خ�?دم نيز مي گ�?يم که با مسايل جديدتر بايد با عينک جديد نگريست �? نبايد اين مسايل باعث ناراحتي آن ها ش�?د. از همه خانم ها هم مي خ�?اهم که در خانه نمانند چرا که فضاي خانه محد�?د است �? انسان را تک بعدي �? محد�?د بار مي �?رد �? مانع پيشرفت مي ش�?د.

منبع : مجله م�?فقيّت